و از آداب قرائت که موجب تأثیر در نفس نیز هست و سزاوار است که شخص قاری مواظبت آن کند ترتیل در قرائت است، و آن بطوری که در حدیث ‏است عبارت است از حدّ توسط بین سرعت و تعجیل در آن و تانّی و تغوّر مفرط ‏که کلمات از هم متفرّق و منتشر گردد.

عن محمّد بن یعقوب باسناده عن عبدالله بن سلیمان قال: سَأَلتُ أبا عَبدِاللهِ (ع) عَن قَولِ اللهِ تَعالی: «وَرَتِّلِ القُرآنَ تَرتیلا» قالَ: قالَ أَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): تَبَیِّنُهُ تِبیاناً (تَبیینًا»-خ ل) وَ لا تَهُدَّهُ هَدَّا الشِّعرِ وَ لا تَنثُرةَ نَثرَ الرَّملِ وَ لکِنِ أُفزِعُوا قُلُوبَکُمُ القاسِیَةَ وَ لا یَکُن هَمُّ أَحَدِکُم آخِرَ السُّورَةِ.

«گوید: پرسیدم از حضرت صادق (ع) از قول خدای تعالی که می فرماید: رتل القرآن ترتیلا «1»، مقصود چیست؟ فرمود: حضرت امیرالمومنین (ع) فرمود: یعنی اظهار کن آنرا اظهار نمودن کاملی و سرعت مکن در آن چنانچه در شعر سرعت می کند، و متفرّق مکن اجزاء آنرا چون ریگهای متفرق که اجزائش با هم مُلتَئِم «2» نشود، و لیکن طوری قرائت کنید که تأثیر در قلوب کند و دلهای سخت شما را به فزع آورد، و همّ شما آخر سوره نباشد (یعنی مقصود شما آن نباشد که قرآن را در چند روز ختم کنید و یا این ‏سوره را به زودی ختم نموده و به آخر رسانید)».

پس انسان که می خواهد کلام خدا را قرائت کند و به آیات الهیّه قلب قاسی خود را مداوا کند و با کلام جامع الهی شفای امراض قلبیّۀ خود را بگیرد ‏و با نور هدایت این مصباح منیر غیبی و این نور علی نور آسمانی طریق وصول به مقدمات اخرویّه و مدارج کمالیّه را دریابد باید اسباب ظاهریّه و باطنیّۀ آنرا ‏فراهم کند و آداب صوریّه و معنویّۀ آنرا فراهم کند نه مثل ما که اگر گاهگاهی هم تلاوت قرآن کنیم علاوه بر آ نکه از معانی و مقاصد آن و اوامر و نواهی و ‏وعظ و زجر آن بکلّی غافلیم و گوئی آیاتی که در آن ذکر اوصاف جهنّم و عذاب الیم آن یا بهشت و کیفیّات نعیم آن گردیده به ما ربطی ندارد و نعوذبالله در خواندن کتاب قصه حضور قلب ما بیشتر و حواس ما جمعتر است از کتاب کریم خدائی، از آداب ظاهریّۀ آن نیز غفلت کنیم.

‏در احادیثِ شریفه وارد است که: «قرآن را با حزن بخوانید و با صوت نیکو تلاوت کنید» «3». حضرت علیّ بن الحسین علیهما السّلام قرآن را بطوری نیکو تلاوت می فرمود که کسانی که از آنجا عبور می کردند از قبیل سقّاها، آنجا توقف می کردند و بعضی از استماع آن  غشّ می کردند» «4» ولی ما هر وقت می خواهیم صوت حسن و آواز نیکوی خود را به مردم ارائه دهیم قرآن یا اذان را وسیله قرار می دهیم و مقصد ما تلاوت قرآن نیست و عمل به این استحباب نمی باشد. بالجمله مکاید شیطان و نفس امّاره بسیار است و غالباً حقّ را به باطل مشتبه می کند و زشت و زیبا را با هم ملتبس می نماید؛ باید از مکاید او به خداوند پناه برد. (برگرفته از کتاب قرآن باب معرفت الله، ص 66 تا 68 – اربعین حدیث، ج 2، ص 155 تا 163)

«1» مزمل، 4.

«2» بهم پیوسته.