‏مثلاً اگر اعتقاد فاسدی بمجرد استماع از پدر و مادر یا بعضی از جهله از اهل ‏منبر در دل ما راسخ شده باشد این عقیده حاجب شود ما بین ما و آیات شریفه ‏الهیه و اگر هزاران آیه و روایت وارد شود که مخالف آن باشد یا از ظاهرش ‏مصروف کنیم و یا بآن نظر فهم نکنیم راجع بعقاید و معارف مَثَل بسیار است ‏ولی من از تعداد آن خودداری می کنیم زیرا که میدانیم این حجاب با گفتۀ مثل ‏منی خرق نشود ولی از باب نمونه بیکی از آنها اشاره می کنم که فی الجملة سهل الماخذتر است.

‏اینهمه آیاتی که راجع بلقاءالله و معرفةالله وارد شده و اینهمه روایات که در این موضوع است و اینهمه اشارات و کنایات و صراحات که در ادعیه و مناجاتهای ائمه (علیهم السلام) موجود است بمجرد این عقیده که از اشخاص عاملی در این میدان ناشی و منتشر شده که راه معرفةالله بکلی مسدود است و باب معرفة الله و مشاهده جمال را بباب تفکر در ذات بآن وجه ممنوع بلکه ممتنع قیاس نموده اند تاویل و توجیه کنند و یا اصلاً در این میدان وارد نشوند و خود را با معارف که قرة العین انبیاء و اولیاء است آشنا نکنند خیلی مایه تاسف ‏است برای اهل الله که یک باب از معرفت را که می توان گفت غایت بعثت انبیاء ‏و منتهای مطلوب اولیاء است بطوری به روی مردم مسدود کرده اند که دم زدن از آن کفر محض و زندقه صرف است.

اینها معارف انبیاء و اولیاء را با معارف عوام و زنها در خصوص ذات و ‏اسماء و صفات حق مساوی می دانند بلکه گاهی از آنها بالاتر نیز بروز کند ‏میگویند فلان یک عقاید عامیانه خوبی دارد ای کاش ما بهمان عقیدۀ عامیانه ‏بودیم این مطلب درست است زیرا که این بیچاره که باینکلام متفوّۀ میشود خود عقاید عامیانه را از دست داده و دیگر معارف را که معارف خواص و اهل الله است باطل می شمرد.

‏این آرزو درست مثل آرزوی کفار است که در کریمۀ الهیه نقل از آنها شده (وَ یَقُولُ الکافِرُ یا لَیتَنی کُنتُ تُراباً) «1» و ما اگر بخواهیم آیات و اخبار ‏لقاءالله را بتفصیل ذکر کنیم تا رسوائی این عقیدۀ فاسده که از جهل و غرور ‏شیطانی پیدا شده واضح شود کتابی جداگانه لازم دارد فضلا اگر بخواهیم معارفی را که بواسطه این حجاب غلیظ شیطانی در پس پرده نسیان مانده تا معلوم ‏شود که یکی از مراتب مهجوریت از قرآن و مهجور گذاشتن قرآن که از همه شاید تاسف اش بیشتر است این است چنانچه در کریمه شریفه فرماید (وَ قالَ الرَّسُولُ یا رَبِّ إِنَّ قَومِی ا‏تَّخَذُوا ‏هذَا القُرآنَ مَهجُوراً) «2» مهجور گذاردن قرآن مراتب ‏بسیار و منازل بی شمار دارد که بعمدۀ آن شاید ما متصف باشیم.

آیا اگر ما این صحیفه الهیه را مثلا جلدی پاکیزه و قیمتی نمودیم و در ‏وقت قرائت یا استخاره بوسیدیم و بدیده نهادیم آنرا مهجور نگذاشتیم؟

آیا اگر غالب عمر خود را صرف در تجوید و جهات لغویّة و بیانیّة و بدیعیّة آن کردیم این کتاب شریف را از مهجوریت بیرون آوردیم؟

آیا اگر قرائات مختلفه و امثال آن را فرا گرفتیم از ننگ هجران از قرآن ‏خلاصی پیدا کردیم؟

آیا اگر وجوه اعجاز قرآن و فنون محسّنات آن را تعلّم کردیم از شکایت ‏رسول خدا مستخلص شدیم؟ هیهات که هیچ یک از این امور مورد نظر قرآن و ‏منزل عظیم الشان آن نیست قرآن کتاب الهی است و در آن شئون  الهیت است ‏قرآن حبل متّصل مابین خالق و مخلوق است و بوسیلۀ تعلیمات آن باید رابطۀ ‏معنویّة و ارتباط غیبی بین بندگان خدا و مربّی آنها پیدا شود از قرآن باید علوم ‏الهیّة و معارف لدنیّة حاصل شود.

رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم بحسب روایت کافی شریف فرمود: «إِنَّماَ العِلمُ ثَلاثَةُ آیَةٌ مُحکَمَةٌ وَ فَریضَةٌ عادِلَةٌ وَ سُنَّةٌ قائِمَةٌ» «3».

قرآن شریف حامل این علوم است اگر ما از قرآن این علوم را فرا ‏گرفتیم آنرا مهجور نگذاشتیم اگر دعوت های قرآن را پذیرفتیم و از قصه های ‏انبیاء (علیهم السلام) که مشحون از مواعظ و معارف و حکم است تعلیمات گرفتیم اگر ما از مواعظ خدایتعالی و مواعظ انبیاء و حکماء که در قرآن مذکور است موعظت گرفتیم قرآن را مهجور نگذاشتیم والّا غُور در صورت ظاهر قرآن ‏نیز اِخلاد الی الارض است و از وساوس شیطان است که باید به خداوند از آن پناه برد. (برگرفته از کتاب قرآن باب معرفت الله، ص 83 تا 85 – آداب الصلوة، ص 224 تا 215)

«1» انسان کافر میگوید ای کاش خاک بودمی.

«2» پیغمبر گفت: پروردگارا قوم من این قرآن را بکنار گذاشتند.

«3» دانش فقط سه است آیۀ استوار و فریضۀ عادلانه و سنّت پا برجا حدیث شریف از نظر شیوائی و بلاغت و متن محکم از جوامع کلم است که به پیغمبر اسلام عطا شده است دانشمندان شرح های مختلفی برای حدیث کرده اند از جمله محقّق بزرگوار فیض کاشانی است که فرماید: گویا آیۀ محکمة اشاره بأصول عقاید است که دلیلش آیات محکم جهان و قرآن است و در ‏قرآن آنجا که دلائل مبدأ و معاد را متعرّض است بسیار یاد شده ‏است که (ان فی ذلک لایة) یا (لایات) و فریضه عادلة إشاره ‏بعلوم أخلاق که خوبشان جنود عقل و بدشان جنود جهلند که لازم است باخلاق حسنة متصف و از اخلاق بد پیراسته بود و عادله بودن عبارت از حدّ وسط میان افراط و تفریط است که اساس تهذیب اخلاقی است و سنّت قائمة اشاره بشرایع احکام و مسائل حلال و حرام است و انحصار علوم دین در این سه معلوم است...